آذين وب

سيستم مديريت محتوا

طراحي سايت

طراحي وب

طراحي وب سايت

طراحي وب سايت

«منِ نفرت انگیز»، «خودِ خوب»، «خودِ زیبا»=«غیر طبیعی»، «طبیعت» و «فراطبیعت»

نکته ها، نغزها و درد و دل های تربیتی
احمدرضا آذر
🔴«منِ نفرت انگیز»، «خودِ خوب»، «خودِ زیبا»=«غیر طبیعی»، «طبیعت» و «فراطبیعت»
✔️در مطلب زیر۳ واژه ی «من»،«خود» و «نفس» به یک واقعیت اشاره دارند.
🔹ژان ژاک روسو فیلسوف و روانشناس تربیتی از دو نوع “خود خواهی” و “خود دوستی” سخن به میان آورد. انسان ها اغلب «خواهش» ها و «گرایش» خود را با “خود” اشتباه میگیرند و در این حالت است که ممکن است«منِ نفرت انگیز» آنها ظاهر شود. «خویشتنِ حقیقی» را دوست داشتن، عاقلانه است، ولی «گرایش» ها و «هوس» ها را خویش پنداشتن، خطا است.
قرآن کریم از واژه نفس( خود) هم عقلُ و جان، و هم خواهش گرُ و آسیب رسان، نام برده است. قرآن نفس های مطمئن و پاک را به بهشتِ وجود خود دعوت میکند. و از طرفی به انسان بیم میدهد که گرفتار شدن در نفس گرفتار شده، اسباب آسیب و زحمت است. “نفسِ خوب” انسان را به خود آگاهی و خدا شناسی سوق می دهد کما اینکه خداوند فرمود: هر کس خدا را فراموش کند، خودِ( حقیقی) اش را فراموش خواهد کرد( سوره حشر۱۹)که مقابل آن می شود: “هر کس خود را نشناخت خدای خویش را نشناخت”.
🔸آن “خود” که حکماء آنرا “خودِ حیوانی” می خوانند باید در خدمت خود بالاتر یعنی “خودِ انسانی” باشد و فاجعه آن وقت است که انسانِ عاقل، نهایتِ «خود» را ویژگی حیوانی خود فرض کند.آنگاه است که “تفاخر” و “غرور” برای او سرمستی میآورد و به جای «رشدِخوب»، در جا خواهد زد و رقابت جویی و اول شدن در امور دنیا باعث بروز«منِ نفرت انگیز» در او خواهد شد.
ژان ژاک روسو، معتقد بود برای ظهورِ «خودِ خوب» لازم است تا تربیت کودک در آغاز به دور از اجتماع صورت بگیرد تا فرد در کنار طبیعت، ملکاتِ طبیعی خود را شناخته و ظاهر کند. او حتی به یاد دادن هنر و فلسفه در این زمان ظنین بود. نگارنده ی این سطور به تجربه فهمیده است که فهم این سخن تا به حدی است که اگر مراقبات لازم در حین تربیتِ هنری و یا فلسفی صورت نگیرد حقیقتا منجر به ظهور “خودِ خوب” چه طبیعی اش ( در گام اول) و چه فرا طبیعی اش( در گام بعدی) نخواهد شد و ثمره اش «بازی» و «تکرار بیهوده» ای خواهد شد که زینتی موقتی و فقط برای رقابتی گذرنده و «فخر فروشی» است.(حدید۲۰)
ذکر این مقدمه طولانی برای آن بود که:
🔻قبل از دادن هر گونه مهارت و انتقال هر دانشی به کودکان مان، رابطه ی آنها را با طبیعتِ درون و بیرون تقویت کرده و تشویق و ترغیبی که منجر به ظهور “خودِ فخر فروش”(منِ نفرت انگیز) است را مورد کنترل قرار دهیم.
🔹ژان ژاک روسو شاید فهمیده بود که “خودِ عالی” هر کس در بسترِ اجتماع رخ می دهد، اما نیک میدانست که اگر ظهور اولیه “خودِ خوب” در روندی طبیعی و سالم بار نیاید هرگز فرد به آن «خودِ عالی» دست نمی یابد مگر آنکه یک شوک وعنایت غیبی، فرد را با «خودِ حقیقی» و «طبیعی» اش پیوند دهد. برای همین او در مراقبت تربیتی خود، بر این باور است که کودک تا «خودِ خوب» و طریقه مراقبت از آن را پیدا نکرده وارد اجتماع نشود.
🔹تربیت الهی نیز سخن او را پیرامون رسیدن به «خودِ خوب» و تعالی آن قبول دارد ولی راهبرد دیگری ارائه میکند، آن راهبرد آن است که فرد رابطه ی نفس را با شرع قطع نکند. شاید به تأکید بعضی از علماء به نمازِ اول وقت توجه کرده باشید، خود این تاکید بیش از آنکه «فراطبیعی» باشد سازگار شدن با «طبیعت» و ساعت درونیِ طبیعت است. همانگونه که پرندگان و موجودات طبیعی خود را با فرایند طبیعت سازگار میکنند و حتی اگر پرنده و یا حیوانی را در بند کنیم، او با تلاشهای درونی پیوند خود را با طبیعت حفظ خواهد کرد و به محض جور بودن شرایط از مهلکه اسارت میگریزد و دوباره به “طبیعت” پناه میبرد.
🔺 اگر خروس ها بی محل شده اند به خاطر به هم خوردن طبیعتِ آنها، توسط انسان است و شاید اگر این پرنده در طی سالیان دراز اهلی انسان نمی بود به این سهولت از طبیعت دور نمی شد. امور شرعی در دین که متعارض با طبیعت و جستجو ی در طبیعتِ سلیم انسانی باشد، اکثرا مورد دست کاری قرار گرفته است و از منبع غیر الهی است.
اگر به فرزندان مان هنر، فلسفه و علمِ ویژه آموختیم باید آنها را از طریق اخلاق و درک طبیعت به ویژه از راستای شرع مراقبت کنیم تا “خودِ بد” یا همان «منِ نفرت انگیز»شان بروز نیابد.
کودکِ هنرورِ خلاق و متفکر که از «خودِ خوب» دور شود، در آینده به مقام شامخ هنرمندی دست نمی یابد و یا حداقل درک او از هنر و اندیشه، مکانیستی خواهد بود و از آن لذت حقیقی نخواهد برد و چنین هنر ورزی از دردِ خود پرستی خواهد مرد.
✅انسان، «خودِ خوب» را دربستر طبیعت می شناسد و این خودِ خوب برای آنکه «خودِ زیبا» شود باید در بستر اجتماع رشد کند. “هیچ زیبایی، زیبا نیست مگر آنکه قبل از آن خوب باشد”. اگر به کمال و ظهورِ «خودِ زیبا» فکر نکنیم و به «خودِ خوب»کفایت کنیم گرفتار چاهِ طبیعت شده ایم.
پاک و صافی شو و از چاه طبیعت بدر آی/ که صفایی ندهد آب تراب آلوده/ حافظ

سه شنبه ۱۶ مرداد ۱۳۹۷
مدیر